Van internationale klachtenbehandeling tot groepsmediation: de leerreis van Ruth Vermeulen
“Misschien is mediation iets voor jou?” Die onverwachte opmerking van een consultant, na een meerpartijen overleg over een samenwerkingsproject in India, was het zaadje dat leidde tot een nieuwe wending in de carrière van Ruth Vermeulen. Met een achtergrond in politicologie en jarenlange ervaring als lobbyist, programmamanager en klachtenbehandelaar binnen mensenrechten en het bedrijfsleven, leek het een logische stap. Maar pas in de praktijk kwam de échte fascinatie voor groepsprocessen en mediation naar boven.
“Ik heb altijd al gewerkt aan het verbeteren van arbeidsomstandigheden en duurzaamheid in internationale productieketens,” vertelt Ruth. “Kleding, elektronica, koffie, thee, cacao: al die ketens hebben hun eigen uitdagingen. Ik heb veel klachten onderzocht, van kinderarbeid in kledingfabrieken tot misstanden op plantages. En altijd zat ik tussen verschillende partijen in: bedrijven, NGO’s, vakbonden, overheden.”
De weg naar mediation
Zonder formele mediationopleiding wist Ruth al hoe ze conflicten moest begeleiden, partijen moest verbinden, en constructieve gesprekken moest faciliteren. Maar toen ze als facilitator van een complexe samenwerking tussen verschillende partijen in India indruk maakte, werd de stap naar een officiële mediationopleiding onvermijdelijk.
“Ik heb een internationale mediationopleiding gedaan bij International Mediation Campus en ben nu IMI-gekwalificeerd,” vertelt ze. “Ik ben bijna klaar met het IMI-certificeringstraject. Daarnaast heb ik ook trainingen gevolgd over gespreksvaardigheden voor managers en pas ik Zen-principes toe in dialoogoefeningen. Alles draait uiteindelijk om communicatie, actief luisteren, kunnen horen wat er gezegd wordt, of wat er juist niet gezegd wordt, en het kunnen begeleiden van moeilijke gesprekken.”
Masterclass groepsmediation: een verdieping
Om haar mediationvaardigheden verder te versterken, volgde Ruth de tweedaagse masterclass Groepsmediation. Niet alleen om technieken te leren, maar ook om te ontdekken of haar internationale ervaring zich laat vertalen naar de Nederlandse context.
“Wat mij vooral aansprak was de belofte dat we ook met Nederlandse overheidscasussen zouden werken. In de praktijk bleek mijn eigen internationale casus, een conflict rond een kledingfabriek in Turkije, de centrale oefencasus. Dat was spannend, maar ook verrassend: de andere deelnemers, zonder internationale achtergrond, konden moeiteloos aanschuiven en meedenken.”
Hieruit leerde Ruth vooral dat de mediationvaardigheden in zowel internationale casussen als nationale casussen gelijk zijn. De keuze van een geschikte werkvorm hangt echter af van het conflict zelf: machtsverhoudingen, onderling vertrouwen en of partijen na afloop moeten blijven samenwerken. Bij groepsmediation kijk je daarom eerst goed naar de conflictrelatie en groepsdynamiek voordat je het proces ontwerpt en bepaalt welke werkvorm daarbij past.
Oefenen in estafettevorm
Een opvallend onderdeel van de training was de mediation in estafettevorm waarbij duo’s van co-mediators elk een fase van het mediationproces voor hun rekening namen, inclusief een zelfgekozen werkvorm.
“Dat was intensief, maar enorm leerzaam,” zegt Ruth. “Je springt halverwege in het proces, weet niet precies welke werkvorm je voorgangers kiezen en op welk punt jij als mediationduo het gesprek moet oppakken, en toch moet je het gesprek op een goede manier voortzetten. Het dwingt je tot improviseren, samenwerken, en kritisch nadenken over de gekozen werkvormen.”
Theorie en praktijk raken elkaar
Wat Ruth vooral raakte, was hoe de oefening vrijwel identiek verliep aan haar echte casus in Turkije. Zelfs de gekozen oplossingen en geparkeerde onderwerpen kwamen overeen met wat er destijds daadwerkelijk gebeurde.
“Dat vond ik bijna magisch,” zegt ze. “En het liet zien hoe effectief bepaalde werkvormen kunnen zijn, zoals de Talking stick of Samoïsche Cirkel, zeker bij verhitte groepsdynamiek. Je dwingt mensen om naar elkaar te luisteren in plaats van elkaar te onderbreken.”
Van onbewust bekwaam naar bewust bekwaam
De masterclass hielp Ruth om structuur te geven aan wat ze jarenlang intuïtief deed.
“Voorheen deed ik veel op gevoel. Nu herken ik de processen, heb ik werkvormen paraat, en kan ik bewuster kiezen wat ik inzet in een bepaalde conflictsituatie. Ik voel me daardoor zelfverzekerder en beter toegerust om dit werk professioneel te doen.”
De kracht van co-mediation
Tijdens de training werkte Ruth Vermeulen in duo’s, iets wat zij uit eigen ervaring als cruciaal herkent. “In de casus van de Turkse kledingfabriek werkte ik samen met een Turks-Duitse co-mediator, gespecialiseerd in geweldloze communicatie. Ze had geen inhoudelijke kennis van het onderwerp, maar was wél cultureel en procesmatig sterk. Dat bleek essentieel voor zowel het proces als het vertrouwen van de partijen. Dit maakte duidelijk hoe waardevol het is wanneer co-mediators elkaar aanvullen in kennis en vaardigheden.”
Ze benadrukt hoe uitdagend groepsmediation is. “Er komt veel tegelijk op je af: inhoud, emoties, spanningen en onderlinge dynamiek. Je hebt letterlijk meerdere paar ogen nodig.” Tijdens het traject in Istanbul overlegde ze voortdurend met haar collega om elkaar af te lossen en scherp te blijven.
De masterclass bevestigde deze praktijkervaring en was voor Ruth erg waardevol. “We kregen duidelijke uitleg over rolverdeling, wanneer je elkaar aflost en hoe je goed samenwerkt. Hierdoor ben ik straks ook niet alleen officieel als mediator gecertificeerd, maar ook bekwaam in het toepassen van werkvormen en het inrichten van het proces met een co-mediator in groepsmediation.”
Uitdagend én intensief
De masterclass Groepsmediation vroeg veel, merkte Ruth. “Twee dagen is kort voor zoveel theorie, vaardigheden en werkvormen. Het tempo ligt hoog, en je stapt in een nieuw kader met andere termen en benaderingen. Dat is even schakelen.”
Toch leerde ze juist veel door zich eraan over te geven. “Ik besloot: ik laat het gewoon op me afkomen. Wat ik nu nodig heb, leer ik vanzelf. Vertrouw op het proces: dat geldt net zo goed voor een training als voor een echte mediation.”
Toch heeft ze één duidelijke aanbeveling: “Een derde dag zou ruimte geven voor verdieping, meer casussen en meer reflectie. Groepsmediation vraagt om tijd, ook om te oefenen wat je leert.
Wat neem je mee?
De inzichten en vaardigheden uit de masterclass gaan Ruth zeker helpen in de toekomst: of dat nu is in het begeleiden van klachtenprocedures, inspraaktrajecten of participatieprocessen in binnen- of buitenland.
“Ik zie mezelf straks co-mediator worden bij complexe trajecten, of aan de slag gaan bij een ombudsorganisatie,” zegt ze. “Ik heb jarenlang gewerkt in omgevingen waar mensen met conflicterende belangen tóch samen tot oplossingen moesten komen. Deze opleiding bevestigde dat groepsmediation ook daar het verschil kan maken.”
Tot slot: voor wie is deze opleiding geschikt?
“Ik zou de training aanraden aan iedereen die met groepen werkt, ook buiten het mediationvak,” zegt Ruth. “Of je nu facilitator bent in een gemeente, werkt met maatschappen in ziekenhuizen, of groepen stakeholders begeleidt in ontwikkelingsprojecten: als je te maken hebt met groepsdynamiek, belangenconflicten en samenwerking met meerdere partijen, dan leer je hier ongelofelijk veel. Wel is het belangrijk dat je eerst de basisopleiding mediation hebt afgerond, omdat die de noodzakelijke fundamenten legt om deze verdieping goed te kunnen volgen.”
Meer weten over de Masterclass Groepsmediation? Bekijk hier de opleiding.
