Geen jurist, wel het juridische kader: Alexandra Benning over de specialisatie arbeidsmediation
Een arbeidsconflict stopt niet als je om half zes de deur achter je dichttrekt. Mensen nemen het mee naar huis, en het kan lang doorwerken in hun leven. Alexandra Benning ziet dat als mediator bij de overheid van dichtbij. Ze volgde in 2017 de mediationopleiding bij het CvC en een aantal jaar later de specialisatie arbeidsmediation. Ze vertelt wat die specialisatie haar bracht, en waarom ze iedere mediator in arbeidsconflicten deze verdieping aanraadt.
Waar het begon
Alexandra studeerde sociologie aan de Universiteit van Amsterdam en ging daarna direct in overheidsdienst, eerst bij een gemeente en daarna bij een provincie. Als beleidsmedewerker zag ze hoe het ging als een subsidieaanvraag werd afgewezen. Mensen gingen in bezwaar, en dan volgde een zakelijke procedure waarin alleen werd gekeken of de afwijzing terecht was. Uitleg of toelichting kregen ze nauwelijks.
In een informeel gesprek kon ze wel uitleggen hoe zorgvuldig er naar een aanvraag was gekeken. Mensen konden een afwijzing daarna veel beter accepteren.
“Dus dat was eigenlijk het moment dat ik in aanraking kwam met: zo’n goed gesprek, dat kan eigenlijk heel erg veel betekenen.”
Een collega vertelde haar over de mediationopleiding die hij bij het CvC had gevolgd. “Toen dacht ik: dat wil ik ook.”
Waarom een specialisatie?
Alexandra deed al arbeidsmediations toen ze aan de specialisatie begon. Samen met een co-mediator merkte ze soms dat er onderwerpen op tafel kwamen waar ze zelf nog niet aan had gedacht. Ze wilde zeker weten dat ze het volledige plaatje had.
“Ik wilde vooral zeker weten dat ik alle aspecten die bij zo’n arbeidsmediation in beeld komen, allemaal in beeld had. En dan vooral waar het gaat om het beëindigen van de overeenkomst. Is er rekening gehouden met een transitievergoeding? Dat soort dingen. Ik wilde gewoon meer van de wet weten, om zeker te weten dat ik de mediation goed kon afhechten.”
In een familiemediation, waar het vooral om de relatie gaat, kom je dan nog een heel eind met het horen van elkaars verhaal. Maar in een arbeidsconflict gaan partijen soms uit elkaar, en dat heeft gevolgen, bijvoorbeeld voor het recht op WW.
“Ik ben geen jurist. Je hebt natuurlijk mensen die jurist zijn, of arbeidsjuristen, die weten er gewoon veel meer van.”
Als mediator geef je geen advies. Maar je kunt wel vragen of partijen overal aan hebben gedacht, en of er nog een advocaat, iemand van juridische zaken of HR moet meekijken.
“Je wil ook niet dat mensen een overeenkomst gaan tekenen terwijl ze niet alles goed doordacht hebben.”
Voor de specialisatie koos ze opnieuw voor het CvC.
“Ik vond de basisopleiding gewoon heel goed. En jullie docenten zijn gewoon echt heel erg kundig. Dus daar heb ik eigenlijk niet echt over getwijfeld of ik dat weer bij jullie zou doen.”
Wat de opleiding haar bracht
De specialisatie gaf Alexandra precies wat ze zocht.
“De opleiding heeft zeker dat juridische kader waar ik naar op zoek was. Ik ben hierdoor gegroeid als mediator.”
Naast het arbeidsrecht leerde ze de mogelijkheden in kaart te brengen voor een medewerker die niet meer goed op zijn plek zit. Een functie aanpassen, een andere functie binnen het bedrijf, omscholing, of re-integratie binnen of buiten de organisatie. En als het dienstverband toch eindigt: alles goed vastleggen in de beëindigingsovereenkomst.
“Het vergroten van de taart, zeg maar. Dus dat je een beetje loskomt uit het conflict. Maar dat je ook weer mogelijkheden gaat zien.”
Ook het vele oefenen is haar bijgebleven. En ze merkte dat elke soort mediation een eigen dynamiek heeft. In een arbeidsconflict speelt de machtsbalans tussen leidinggevende en medewerker een grote rol. “Uiteindelijk is het toch meestal de medewerker voor wie de consequenties het grootst zijn. Hij of zij zal op zoek moeten naar een andere baan”.
Ook als je uit elkaar gaat
Niet elke arbeidsmediation eindigt met herstel van de samenwerking. Volgens Alexandra is de manier waarop partijen uit elkaar gaan ontzettend belangrijk.
“Je kan tot de conclusie komen dat je het werktechnisch niet meer met elkaar kan vinden. Maar elkaar nog steeds wel het allerbeste gunnen. En elkaar de hand schudden.”
Dat geeft ze ook werkgevers mee: als je besloten hebt niet verder te gaan met een medewerker, hoe laat je het dan achter?
Als mens aan tafel
In haar eerste jaren als mediator hield Alexandra zich strak aan de fasen van het mediationproces. Ze was bewust bezig met nadenken over passende interventies. Inmiddels durft ze dat los te laten. “Als ik een kwartier niks hoef te doen is dat alleen maar mooi, dat betekent dat partijen samen goed in gesprek zijn”.
“Ik zit daar ook als mens aan tafel.”
Ze neemt veel tijd voor het begin van het gesprek, omdat partijen vaak gespannen binnenkomen.
“Ik neem echt best wel veel tijd in het begin om de sfeer te scheppen. En echt veel aandacht te hebben voor hoe is het om hier te zijn. Mensen doen vaak gewoon de nacht ervoor geen oog dicht.”
Bij het CvC leerde ze ook omgaan met iets wat ze altijd lastig vond: mensen die zichzelf al helemaal in de put hebben gepraat. Trainer Corinne gaf haar daarvoor een eenvoudige aanwijzing. “Ga maar even helemaal mee naar de bodem.”
Op een gegeven moment kun je niet lager, en dan komt er bij mensen bijna altijd weer een sprankje kracht. “Dat vond ik heel tof om te oefenen.”
Zet mediation op tijd in
Alexandra ziet mediation te vaak ingezet worden als de boel al is geëscaleerd. Terwijl een gesprek ook kan helpen om de communicatie te herstellen, voordat er een bezwaar ligt.
“Wat je veel ziet, is dat mensen ziekgemeld zijn. Maar eigenlijk een arbeidsconflict hebben.”
Hoe eerder zo’n conflict wordt aangepakt, hoe beter. Tegen mensen die het erg vinden dat ze in een mediation zitten, zegt ze: het is juist goed dat je hier aan tafel zit.
“Het betekent wel dat je het probleem serieus neemt. En actief aan oplossingen wil werken.”
Voor wie is deze specialisatie?
Voor Alexandra is het duidelijk: wie arbeidsmediations doet, doet er goed aan zich te verdiepen.
“Het arbeidsrecht is gewoon wel heel erg uitgebreid. Het is wel echt een specialisatie.”
Ze raadt de specialisatie aan iedereen aan die zich als mediator met arbeidsconflicten bezighoudt, en ook aan HR-professionals en advocaten. Haar tip voor wie twijfelt: praat eens met iemand die de opleiding gedaan heeft.
Want een arbeidsconflict blijft niet op de werkvloer. “Mensen nemen dat mee naar huis.” Juist daarom maakt een goed afgeronde arbeidsmediation zo’n verschil.
